in ,

Talihsiz Bir Aşık: Orpheus


Orpheus Yunan mitolojisindeki ünlü Trakyalı ozandır. Orpheus kimilerine göre esin perilerinden biri olan Kalliope’nin, kimilerine göre ise Apollon’un oğludur.

Orpheus’ un sanat yeteneği de bu sayede meydana gelmiştir. Orpheus’a liri kullanmayı periler öğretir. Orpheus lirini öyle güzel çalar ki doğa bile kendi özgün müziğini durdurarak, onun müziğini dinler, azgın akan sular diner, ormandaki en yabani hayvanlar bile uysallaşırmış.

Orpheus ile ilgili en ünlü mitoloji, orman perisi (dyrad) olan eşi Eurydike’ye olan aşkı uğruna ölüler dünyasına gitmesidir. Eurydike’nin hikâyesi şöyle gelişir. Bir gün Trakya’da ki bir ırmak boyunca gezinirken Aristaios Eurydike’ye tecavüz etmek ister. Eurydike, kaçmaya çalışırken bir yılan tarafından sokularak öldürülür.

Eşine delicesine âşık olan Orpheus, bu ölüm ile kahrolur. Eşinin ölümü üzerine Orpheus günlerce eşinin mezarı önünde yas tutar. Ve sonunda Orpheus lirini alarak eşinin ardından Hades’e yani ölüler dünyasına gitmeye karar verir. Orpheus önüne çıkan tüm engelleri lirinden yükselen eşsiz müzikle alt eder. Öyle ki iki dünya arasında bir nevi aracı görevi gören Charon’u bile bu eşsiz müzikle etkileyerek Styx nehrini geçmeyi başarır. Ardından ölüler dünyasının bekçisi üç başlı Köpek Cerberus’u da müziği ile sakinleştirerek ölüler dünyasına girer. Orpheus ölüler dünyasında geçirdiği süre içinde eşsiz müziği ile cehennemdeki tüm işkenceleri durdurur. Orpheus ölüler dünyasının tanrısı Hades’i ve eşi Persephone’yi müziği ve eşine olan büyük aşkı ile büyüler. Tanrılar eşini böylesine seven bir adama acırlar ve eşi Eurydike’yi vermeyi kabul ederler. Ancak bir şartları vardır. Orpheus eşi Eurdike’nin önünde yürüyecek ve ölüler dünyasını terk edene kadar eşine dönüp bakmayacaktır. Orpheus bu şartı kabul eder. Ama tam gün ışığına çıkmak üzereyken bir şüpheye kapılır ve ardına dönüp bakar eşi oracıkta gözden kaybolur ve ölüler dünyasına geri döner. Orpheus eşini alamadan insanların arasına dönmek zorunda kalır.


Orpheus ile ilgili bir başka mitoloji ise ölümü ile ilgilidir. Orpheus ölüler dünyasından dönüşünde öbür dünyadaki deneyimlerine dayanarak bazı öğretiler yaratmış ve bu öğretileri sadece erkeklerle kapalı mekânlarda yaptığı toplantılarda anlatmıştır. Bundan dolayı Trakyalı kadınlar bu duruma sinirlenir ve bir gece toplantı çıkısı Orpheus’u ve müritlerini öldürürler.

Trakyalı kadınlar Orpheus’u öldürdükten sonra cesedi parçalayarak bir nehre atarlar. Ceset parçaları akan nehirle sürüklenerek denize ulaşır. Orpheus’un kesik başı ve liri Lesbos Adasına kadar gelir. Lesboslular şaire cenaze töreni düzenler ve mezarını yaparlar. Orpheus’un ölümünden sonra, Tanrılar onun lirini gökyüzüne çıkarıp bir takımyıldızı yaparak ölümsüzleştirirler.

Kaynak: Yaşar Atan, Akdeniz Mitologyasından Efsaneler. Yves Bonnefoy, Antik Dünya ve Geleneksel Toplumlarda Dinler ve Mitolojiler Sözlüğü II. Cilt. Pierre Grimal, Mitoloji Sözlüğü Yunan ve Roma. Yasemin Örs, Takımyıldızlarının Mitolojik Öyküleri. Azra Erhat, Mitoloji Sözlüğü. Selahattin Güler, Orpheus Mozaiği’nin Macerası, Şurkav, Şanlıurfa Kültür Sanat Tarih ve Turizm Dergisi, Sayı 15. Barış Eser, Trakya Bölgesinde Dionysos.

Gamze Kalender

Written by Gamze Kalender

Akdeniz Üniversitesi Arkeoloji


Facebook'tan Yorumla




Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mimari Açıdan Efes Artemis Tapınağı

İmparator Hadrian Anısına Sikke Basılıyor